Hypnotherapie bij PEM: werken via het onbewuste

Als je hoort dat hypnotherapie mogelijk kan helpen bij PEM, is de kans groot dat je eerste reactie sceptisch is. En dat is begrijpelijk. Hypnose heeft een imago van magie, vermaak of op zijn best een ontspanningstechniek. Maar wat hypnotherapie in de context van PEM doet, heeft niets te maken met dat beeld. Het gaat om het rechtstreeks aanspreken van het onbewuste zenuwstelsel. En dat is precies waarom het bij PEM wél perspectief biedt waar andere behandelingen vastlopen.

Waarom het bewuste verstand bij PEM niet het juiste aangrijpingspunt is

Veel behandelingen voor chronische klachten proberen via het bewuste verstand te werken. Cognitieve gedragstherapie is daar het bekendste voorbeeld van: je leert anders denken over je klachten, anders omgaan met vermoeidheid, andere patronen aannemen. Bij aandoeningen waarbij gedachten en gedrag de klachten in stand houden, werkt dat goed.

Maar bij PEM is dat niet wat er speelt. Het autonome zenuwstelsel (het deel van je zenuwstelsel dat ademhaling, hartslag, immuunreacties en energiehuishouding regelt) staat bij PEM niet onder bewuste controle. Je kunt jezelf niet denken uit een alarmmodus die diep in je zenuwstelsel verankerd zit. Hoe goed je ook begrijpt wat er aan de hand is, hoe positief je ook denkt: het zenuwstelsel trekt zijn eigen plan.

Dat is niet een kwestie van niet genoeg je best doen. Het is neurobiologie. Het bewuste verstand en het autonome zenuwstelsel communiceren niet rechtstreeks met elkaar. Je kunt je hartslag niet verhogen door eraan te denken. En je kunt je zenuwstelsel niet uit de alarmmodus halen door er over na te denken.

Wat hypnotherapie anders doet

Hypnotherapie werkt niet via de ratio. Het werkt via het onbewuste Via het deel van het zenuwstelsel dat wel degelijk toegankelijk is voor verandering, maar niet via bewuste redenering. In een hypnotische toestand is de kritische filter van het bewuste verstand tijdelijk minder actief. Daardoor zijn suggesties, beelden en ervaringen beschikbaar voor het onbewuste, en kan er iets veranderen op een niveau dat normaal niet via denken bereikbaar is.

Bij PEM is dat relevant omdat het zenuwstelsel geleerd heeft om in alarmmodus te staan. Dat leerproces heeft zich deels onbewust voltrokken via ervaringen, via het lichaam, via herhaalde patronen van overbelasting en weer crashen. Het herprogrammeren van dat patroon vraagt dan ook om een ingang die niet via het bewuste verstand loopt.

Hypnotherapie biedt die ingang. Niet als vervanging van rust en pacing, maar als aanvulling die werkt op een niveau waar andere interventies niet bij kunnen.

Wat is hypnose eigenlijk… en wat is het niet?

Hypnose is geen slaap en is ook geen bewusteloosheid. Je bent tijdens hypnose volledig aanwezig en altijd in controle. Je kunt op elk moment stoppen en je ogen weer opendoen. Er is niemand die je gedachten leest of je gedrag stuurt of je alles maar influistert. Het is eerder een staat van diepgaande ontspanning en gerichte aandacht, vergelijkbaar met het moment waarop je zo opgaat in een boek dat je de wereld om je heen even niet meer hoort. Je bent je even niet meer helemaal ‘bewust’.

In die toestand is het onbewuste toegankelijker dan normaal. Niet omdat de therapeut er controle over heeft, maar omdat de gebruikelijke drempels tijdelijk lager zijn. Dat maakt het mogelijk om patronen te beïnvloeden die in het dagelijks leven buiten bereik liggen.

Iedereen kan gehypnotiseerd worden, de een wat makkelijker dan de ander. De mate van hypnotiseerbaarheid is geen maatstaf voor intelligentie of wilskracht. Het is eerder iets als muzikaliteit: de meeste mensen hebben het in meer of mindere mate, en je kunt het ontwikkelen. Hoe vaker je het doet, hoe gemakkelijker het gaat.

Hypnotherapie bij PEM: wat zegt de wetenschap?

De wetenschappelijke basis voor hypnotherapie bij PEM specifiek is nog in ontwikkeling. Wat ook logisch is, omdat PEM zelf pas de laatste jaren de wetenschappelijke aandacht krijgt die het verdient. Maar er is wel degelijk bewijs voor de effecten van hypnotherapie op het autonome zenuwstelsel, op chronische pijn en op vermoeidheid bij andere aandoeningen.

Onderzoek laat zien dat hypnotherapie de activiteit van het sympathische zenuwstelsel kan verlagen (het deel dat verantwoordelijk is voor de fight-or-flightreactie). Het vergroot de activiteit van het parasympathische zenuwstelsel, dat verantwoordelijk is voor herstel en ontspanning. Het beïnvloedt ook de Nervus Vagus, de zenuw die een sleutelrol speelt in de communicatie tussen hersenen en lichaam.

Bij fibromyalgie en bij prikkelbare darmsyndroom, twee aandoeningen waarbij het zenuwstelsel eveneens een centrale rol speelt, is hypnotherapie inmiddels een erkende behandelmethode met solide wetenschappelijke onderbouwing. Die kennis is relevant voor PEM, ook al is het onderzoek specifiek voor PEM nog beperkt.

De Ericksoniaanse benadering: aansluiten bij wat er al is

Er zijn verschillende vormen van hypnotherapie. Bij PEM Therapie werken we met de Ericksoniaanse benadering, ontwikkeld door de Amerikaanse psychiater Milton H. Erickson. Waar klassieke hypnose werkt met directe suggesties (‘je bent ontspannen’, ‘je voelt je beter’), sluit de Ericksoniaanse aanpak aan bij wat de client zelf al ervaart en meebrengt.

Dat is bij PEM belangrijk. Mensen met PEM hebben vaak al veel geprobeerd, hebben veel teleurstellingen achter de rug, en zijn terecht sceptisch over aanpakken die beloften doen die ze niet kunnen waarmaken. De Ericksoniaanse benadering dringt niets op. Ze werkt met metaforen, verhalen en indirecte suggesties die het onbewuste aanspreken zonder het bewuste verstand te hoeven overtuigen.

Het resultaat is een aanpak die minder weerstand oproept en dieper werkt, juist omdat ze niet probeert het zenuwstelsel via de ratio te bereiken.

Wat hypnotherapie bij PEM niet is

Hypnotherapie is geen wondermiddel. Het is ook geen bewijs dat PEM ‘tussen de oren zit’. Het feit dat het onbewuste zenuwstelsel een rol speelt bij PEM, en dat hypnotherapie dat zenuwstelsel kan beïnvloeden, zegt niets over de oorsprong van de klachten.

Hypnotherapie vervangt ook geen pacing en geen medische begeleiding. Het is een aanvulling die zinvol is als de stabiliteit er is, als je niet meer in een constante crisisstand zit en er ruimte is om dieper te werken. Voor mensen die nog volop aan het crashen zijn, is pacing de eerste prioriteit.

Wat hypnotherapie wél kan doen: het zenuwstelsel helpen om de alarmmodus los te laten. Niet via wilskracht, niet via begrip, maar via een ingang die direct werkt op het niveau waar de verandering moet plaatsvinden.

Reactie plaatsen

Download ons gratis e-book: Waarom pacing je niet beter maakt

Je houdt je aan je grenzen, je rust genoeg, je zegt nee. En toch kom je niet verder.

In dit gratis ebook leggen we uit waarom dat logisch is en wat er wél nodig is om te herstellen van PEM.

Download gratis